Dom Konferencji w Wannsee
 Wystawa stała


.

 
3     Wojna w Polsce

Wczesna jesień 1939 roku przyniosła rozstrzygnięcie, które wynikało już z zawartego rok wcześniej traktatu monachijskiego. Chociaż Hitler złamał w międzyczasie ten traktat i niemiecki Wehrmacht napadł na Czechosłowację, to fiaskiem zakończyły się rokowania Związku Radzieckiego z mocarstwami zachodnimi w sprawie wspólnych gwarancji bezpieczeństwa dla Polski. Krótko potem nieprzejednani wrogowie z Moskwy i Berlina zawarli ku zaskoczeniu świata pakt o nieagresji. W tajnym dodatkowym protokole podzielili swoje „sfery interesów” w Europie Wschodniej. Stalin wierzył, że zapobiegł niebezpieczeństwu niemieckiego ataku. Niemcy miały teraz wolną rękę w kwestii napaści na Polskę, ponieważ nie ryzykowały przy tym konfliktu ze Związkiem Radzieckim.

1 września Hitler rozpoczął wojnę, którą przygotowywał od 1934 r. poprzez systematyczne zbrojenie i militaryzację całego społeczeństwa. Napaść na Polskę była pierwszym krokiem do zdobycia „przestrzeni życiowej” na wschodzie Europy. Niespełna dwa lata później atakiem na Związek Radziecki uczyniony został decydujący drugi krok w realizacji tego celu. W niecałe cztery tygodnie Polska została pokonana. Związek Radziecki zajął zachodnie tereny Białorusi i Ukrainy, które w 1920 r. musiał odstąpić Polsce. Na terenach tych narzucono radziecki system władzy. Niemcy zaanektowały zachodnie prowincje Polski. W Polsce centralnej wprowadzono niemieckie prawo okupacyjne i przekształcono ten teren w Generalne Gubernatorstwo (GG). W niemieckie ręce dostało się dwa z trzech i pół miliona Żydów polskich. Ponad ćwierć miliona z nich uciekło na stronę radziecką.

Niemiecką władzę w Polsce cechowała skrajna brutalność. Naród polski został ciężko doświadczony wszelkiego typu represjami, egzekucjami zakładników, prześladowaniem inteligencji, prewencyjnymi masowymi aresztowaniami wszystkich potencjalnych przeciwników i ich wysyłaniem do obozów koncentracyjnych, deportacją setek tysięcy do pracy przymusowej w Niemczech oraz ekonomiczną grabieżą kraju dla celów niemieckiej gospodarki wojennej.

Ludność żydowską dotknął o wiele jeszcze gorszy los. Po okresie panującego w pierwszych tygodniach dzikiego terroru, ciągłego dręczenia, plądrowania i pogromów nastąpiła wojna administracyjna. Ustawy i rozporządzenia znane były w przeważającej części już z Niemiec: oznakowanie wszystkich Żydów i ich sklepów, zgłaszanie stanu posiadania, wprowadzenie pracy przymusowej, zakazy pobytu w określonych częściach miast, zakaz korzystania z publicznych środków komunikacji. Konta bankowe zostały zablokowane, własność była „aryzowana” i poddana przymusowej administracji. Rok po wkroczeniu Niemców rozpoczęło się „przesiedlanie” do gett.

 

 .



.  
1     Napaść

 
1 września 1939 r.

 

 .



.
2     Wkroczenie do Warszawy

1 września 1939 r. niemiecki Wehrmacht wmaszerował do Polski. Miesiąc później skapitulowała Warszawa. Żydowskich mężczyzn wysłano natychmiast do odgruzowywania. Grupy operacyjne Heydricha urządziły w wielu miejscowościach pogromy, by usprawiedliwić i psychologicznie przygotować wprowadzenie zaplanowanego antyżydowskiego ustawodawstwa.

 
Warszawa, wrzesień 1939 r.


n „Nie jest naszym zadaniem zgermanizowanie Wschodu w starym rozumieniu tego słowa, tzn. nauczenie mieszkających tam ludzi niemieckiego języka i niemieckiego prawa, lecz winniśmy zadbać o to, aby na Wschodzie żyli jedynie ludzie faktycznie niemieckiej, germańskiej krwi.”

Reichsführer SS, Heinrich Himmler

 

 .



.
3    Trójpodział Polski

 

Polskę rozcięto na trzy części. Tereny wschodnie, za linią Curzona, które do 1918 r. należały do Rosji, przekazane zostały Związkowi Radzieckiemu. Polskie prowincje zachodnie przyłączono do Rzeszy Niemieckiej. Pozostała część stała się „Generalnym Gubernatorstwem”.

 

 .



.  
4     Upokorzenie


Polska, październik 1939 r.

 

 .



.  
5    Wyszydzanie


Policja porządkowa i rabin

 

 .



.  
6     Terror


Łódź

 

 .



.


7     Znakowanie

Włocławek był pierwszym miastem Europy, gdzie wprowadzono znamienne dla średniowiecza znakowanie Żydów żółtą łatą. W Krakowie trzeba było nosić żółtą gwiazdę na piersi i na plecach. W listopadzie 1939 r. w całej Generalnej Guberni zaczął obowiązywać przepis o noszeniu białej opaski z niebieską gwiazdą Dawida.

Już we wrześniu przystąpiono do rejestracji i zabezpieczania żydowskiego mienia.

 

 .



.  
8     „Ujęcie”

(Patrz: plakat na następnej stronie)

 

 .



.  
9     Pozbawianie praw

 

.


n „Obwieszczenie o ewidencji Żydów przeznaczonych do pracy przymusowej”

„Rozporządzeniem z dnia 26. X. 1939 r. wprowadzono dla osiadłych w Generalnej Guberni Żydów przymus pracy ze skutkiem natychmiastowym. Wykonując to rozporządzenie postanawiam, co następuje:

§ 1. Wszyscy żydowscy mężczyźni od ukończonego 12 do ukończonego 60 roku życia winni zameldować się niezwłocznie w utworzonej przy siedzibie burmistrza danej gminy zbiorczej radzie żydowskiej celem ewidencji.
Kompetencja rady żydowskiej rozciąga się na cały obszar gminy zbiorczej. Ewidencji podlegają także ochrzczeni Żydzi.

(...)

§ 5. Na 10 lat więzienia skazany zostanie każdy objęty przymusem pracy Żyd:
a) który nie zamelduje się natychmiast w celu ewidencji we właściwej radzie żydowskiej,
b) który poda nieprawdziwe lub niepełne dane o swojej osobie,
c) który upozoruje niezdolność do pracy lub małą zdolność do pracy,
d) który pozbędzie się swoich zawodowych przyrządów rzemieślniczych.”

Obwieszczenie starosty sanockiego, dr Schaara z dn. 7 marca 1940 r.

.

 

 .



.


10     Akcja karna w Olkuszu

Aby zastraszyć ludność i pozbawić jej wszelkiej woli oporu, niemiecki okupant przy każdej okazji demonstrował swą siłę. Gdy w lipcu 1940 r. w mieście Olkusz niemiecki żandarm został zabity przez włamywacza, niemiecka policja oraz Wehrmacht przeprowadziły akcję karną.

Wszyscy mężczyźni - narodowości żydowskiej i polskiej - zostali aresztowani i spędzeni na rynek.

Z rękami związanymi na plecach i z twarzą do dołu musieli leżeć cały dzień na bruku.

Bito ich kolbami karabinów i kopano żołnierskimi butami. Dwudziestu z nich stracono publicznie jako zakładników.

Później zwiększono liczbę zakładników do 100 za każdego zabitego Niemca i do 50 za każdego rannego.

 

 .



.


11     „Przesiedlenie”

„Przesiedlenie” było powtarzającym się procesem. Przymusowo przesiedlano Żydów z „Kraju Warty” do Łodzi lub do Generalnej Guberni, ze wsi do najbliżej położonego miasta, z mniejszych miast do większych, wewnątrz miast do oddzielnych „żydowskich dzielnic mieszkaniowych”. Były to getta, które później zostały szczelnie odgrodzone i otoczone uzbrojonymi posterunkami policji. Rok później rozwiązano małe getta, a ich mieszkańców deportowano do najbliższego getta wielkomiejskiego, do obozu pracy lub bezpośrednio do obozów zagłady.

 

 .



.  
12


Przybycie do getta łódzkiego

 

 .



.
13     W drodze do getta

 

.


u „Zebrano razem Żydów z niezliczonych małych miasteczek, tereny wiejskie zostały oczyszczone z pojedynczo mieszkających tam żydowskich rodzin. (...) Tłum snuł się milcząco przez przenikliwie zimną noc - obraz cierpienia i męczeństwa. Przez cały tydzień przybywali również do Łodzi milcząco Żydzi z wszelkich zakątków, jedynie z bagażem podręcznym. Tutejsze główne getto przeznaczone zostało na miejsce zamieszkania dla ćwierć miliona ludzi.

Tym razem był to podły zimowy wieczór, gdy oddziały specjalne przeczesywały żydowskie domy, poszukując w nich pozostałych osób. Kto nie opuścił natychmiast swojego domu, tego dosięgała kula.”

Relacja pastora G. Schedlera, mieszkającego wówczas w Łodzi

.

 

 		.



.  
14


Getto łódzkie

 

 .


    Treść
Dyktatura w Niemczech Żydowska samoobrona Okres przedwojenny Wojna w Polsce

Getta

Masowe egzekucje

Konferencja w Wannsee

Deportacje
Sala krajów Obozy przejściowe Obozy śmierci Auschwitz
Życie w obozie koncentracyjnym Powstanie w getcie Koniec Wyzwolenie

     Historia domu 
(ogród zimowy)

 . . .

 


początek strony

 strona tytułowa homepage