6     Konferencja w Wannsee

W lipcu 1941 roku Göring wydał Heydrichowi zlecenie przygotowania „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej w Europie”, które miało dotyczyć 11 milionów ludzi. Była to jedynie pierwsza faza obszernego, sięgającego znacznie dalej przedsięwzięcia. „Rasowo-polityczny nowy porządek Europy”, dla którego realizacji Himmler kazał opracować „Generalny Plan Wschód”, przewidywał „wysiedlenie” 30 milionów Słowian; eksperci liczyli się z 50 milionami.

Gdy 20 stycznia 1942 r. odbywała się konferencja w Wannsee, w Związku Radzieckim od pół roku przeprowadzano masowe egzekucje, deportacje zostały już rozpoczęte, a od sześciu tygodni działał pierwszy obóz zagłady.

Przedmiotem dyskusji miał obecnie być plan ludobójstwa w wymiarze europejskim. Było to pierwsze spotkanie najwyższych rangą przedstawicieli biurokracji ministerialnej oraz SS. Celem Heydricha jako szefa policji bezpieczeństwa i SD było poinformowanie obecnych o zadaniu, jakie otrzymał Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy. Chciał on przy tym ustalić swoją wiodącą rolę w trakcie realizacji oraz zapewnić sobie współdziałanie wszystkich ministerstw, bez których nie dałoby się urzeczywistnić jego planów. Rolą uczestników nie było podjęcie decyzji, lecz jedynie omówienie realizacji decyzji podjętej już przez Hitlera.

Jest rzeczą dowiedzioną, że za wyjątkiem dwóch wszyscy sekretarze stanu byli poinformowani o dotychczasowych deportacjach oraz akcjach zbiorowych mordów. Przedstawiciele SS byli w nie bezpośrednio uwikłani. Osoby, które nie miały pełnej wiedzy, uzyskały ją na tej konferencji. Heydrich, przygotowany na zastrzeżenia i wątpliwości ministerstw, spotkał się z ogólną akceptacją odnośnie swojej koncepcji oraz gotowością współdziałania przy jej realizacji. Do przedyskutowania pozostały tylko pojedyncze kwestie.

Przedstawiciel Ministerstwa Spraw Zagranicznych optował za tym, aby deportacje rozpocząć w tych krajach, w których mogą one być zrealizowane bez wielkich trudności. Sekretarz stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych proponował w odniesieniu do „mieszańców” przymusową sterylizację zamiast deportacji. Sekretarz stanu Pełnomocnika d/s Planu Czteroletniego żądał, aby tymczasowo pominąć żydowskich robotników, zatrudnionych w ważnych dla wojny przedsiębiorstwach. Natomiast zastępca generalnego gubernatora w Krakowie wyraził usilną prośbę, aby rozpocząć Endlösung od Żydów polskich.

Jak poświadczył to później w Jerozolimie Eichmann, mówiono całkiem otwarcie o różnych technikach masowych mordów. Ale nawet świadomie zakamuflowane sformułowania protokołu, który był wielokrotnie przepisywany, są zdradliwe i wyjawiają przed uważnym czytelnikiem swą straszliwą prawdę.