katpol8

Dom Konferencji w Wannsee
Wystawa stała

8 Sala krajów

Albania

W wyniku okupacji wojskowej Albania została włączona do państwa włoskiego już wiosną 1939 roku, a po klęsce Jugosławii w kwietniu 1941 r. jej obszar powiększono o teren Kosowa i zaludnione w większości przez Albańczyków tereny Czarnogóry i Macedonii. Po kapitulacji Włoch w roku 1943 kraj ten zajęły wojska niemieckie. Nie ma danych o liczbie Żydów w Albanii oraz ich stratach.

Zachowane meldunki niemieckie świadczą o aresztowaniu ponad 1 000 osób. Przy wkroczeniu Niemców w kwietniu 1941 r. aresztowano w Kosowie 551 Żydów, a w kwietniu 1944 dywizja SS Skanderbeg uczyniła to w Prisztinie z 281 Żydami. W maju XXI niemiecki korpus górski zgotował ten sam los „510 Żydom, komunistom, partyzantom i osobom podejrzanym”.

551 osób zamordowano w Albanii, a 530 zostało deportowanych.

104 osoby powróciły z Bergen-Belsen.

Austria

W momencie „Anschlussu” w 1938 r. w Austrii mieszkało około 206 000 Żydów. Do chwili ukazania się zakazu emigracji trzy czwarte z nich opuściło kraj.

Deportacje odbywały się początkowo do Łodzi, Rygi, Mińska i Terezina, a później do obozów zagłady. Wywieziono około 49 000 osób, a powróciło niespełna 2 000. Jeżeli doliczymy tych, którzy uciekli do innych krajów i stamtąd zostali deportowani, to daje to liczbę ponad 65 000 ofiar.

Belgia

Przed wojną mieszkało w Belgii około 90 000 Żydów, w tym 30 000 uchodźców z Niemiec. 8 000 uciekło dalej do Francji, gdzie ponad połowa z nich została później aresztowana i deportowana do obozów zagłady.

Wydanemu w październiku 1940 r. zarządzeniu niemieckiego dowódcy wojskowego o rejestracji podporządkowało się jedynie 42 000 osób.

Ale po rozpoczęciu deportacji wiele z nich zaczęło się ukrywać. W okresie od 4 sierpnia 1942 do 31 lipca 1944 r. Gestapo udało się deportować przynajmniej 25 450 osób. 1 640 z nich przeżyło.

Ogólna liczba ofiar wynosi 28 518 osób, w tym 5 430 dzieci.

Bulgaria

Na początku II wojny światowej w Bułgarii mieszkało 48 000 Żydów. Pod koniec 1940 roku sprzymierzony z Niemcami rząd wydał antyżydowskie ustawy, lecz ociągał się z ich stosowaniem.

Gdy rząd zamierzał ugiąć się pod niemiecką presją w sprawie deportacji, doszło do demonstracji, protestów kościoła, wyrazów solidarności licznych akademickich zrzeszeń zawodowych oraz rezolucji 42 członków parlamentu.

Rząd musiał ustąpić i postanowił zatrudnić Żydów przy pracy przymusowej na prowincji. W ten sposób wszystkich uratowano. Jedynie z części Tracji i Macedonii, które Bułgaria po I wojnie światowej odstąpiła Grecji i Jugosławii i otrzymała z powrotem w roku 1941, deportowano do Treblinki 11 343 Żydów.

Czechosłovacja

Wkroczenie Niemców wiosną 1939 r. oznaczało koniec Republiki Czechosłowackiej, w której schronienie znalazło tysiące uchodźców z Niemiec. Czechy i Morawy stały się niemieckim „protektoratem”, Słowacja stała się samodzielnym państwem z rządem klerykalno-faszystowskim.

26 000 z ogółem 118 000 Żydów mieszkających w Protektoracie zdołało wyemigrować, a z pozostałych przeżyło 14 000. Znane są nazwiska 77 279 ofiar, z których większość została deportowana poprzez Terezin do obozów zagłady.

Z 89 000 Żydów, przebywających pod koniec 1940 r. w Słowacji, przeżyło około 20 000. Spośród 57 000 deportowanych do Auschwitz i Lublina powróciło 300.

Do tego dochodzi 12 000 ofiar innych prześladowań, przez co liczba powiększa się do 69 000.

Liczba strat dotyczących Czechosłowacji w granicach z roku 1939 wynosi tym samym 146 000 osób.

Dania

W roku 1940 mieszkało w Danii 8 000 Żydów, w tym 1 500 uchodźców. Ponieważ nie panował tam reżim okupacyjny, rząd mógł przez długi czas zapobiegać ukazaniu się ustaw antyżydowskich i deportacjom. Sytuacja zmieniła się dopiero w sierpniu 1943 r., gdy z powodu wzmagających się strajków i akcji sabotażowych strona niemiecka wprowadziła stan wyjątkowy, pozbawiła rząd duński władzy, a władzę wykonawczą przekazała w ręce stacjonującego w kraju Wehrmachtu.

Georg Duckwitz, członek poselstwa niemieckiego, poinformował swoich socjaldemokratycznych przyjaciół w duńskim ruchu oporu o mających nastąpić aresztowaniach. W wyniku bezprzykładnej akcji ratunkowej ukryto 7 900 prześladowanych i przewieziono ich przez Sund do bezpiecznej Szwecji.

Dzięki interwencji rządu duńskiego możliwe było nawet uratowanie 415 z ogółem 466 osób deportowanych do Terezina. Łącznie życie straciło 116 osób.

Francja

Drancy koło Paryża

W momencie kapitulacji w 1940 roku we Francji mieszkało około 330 000 Żydów, z tego ponad jedną trzecią stanowili uchodźcy z zagranicznymi paszportami i bezpaństwowcy.

Północ kraju dostała się pod niemiecką okupację, natomiast na nieokupowanym południu urzędował rząd Vichy. Ale również tam zostało wprowadzone z tygodniowym opóźnieniem niemieckie ustawodawstwo dotyczące Żydów, a Żydów zagranicznych internowano w obydwu częściach kraju.

Gdy Gestapo zaczęło w 1942 r. wywierać presję, aby wywieźć wszystkich Żydów, francuski rząd próbował początkowo chronić własnych obywateli, wydając bezpaństwowców. Niemieckie żądania wypełniał jedynie stopniowo. Po lądowaniu aliantów w Afryce Północnej i zajęciu południa Francji przez Niemców organizowanie polowania na ludzi przeszło całkowicie w niemieckie ręce.

Od 27 marca 1942 do 15 sierpnia 1944 r. w 79 transportach deportowano z Francji 73 743 osób, w tym 4 000 młodzieży poniżej 18 i 6 000 dzieci poniżej 13 roku życia. Łącznie wywieziono 75 670 osób, jedna trzecia z nich była francuskimi obywatelami. 2 570 osób przeżyło. We Francji zmarło w obozach przynajmniej 2 000, ponad 1 000 zostało rozstrzelanych.

Ogólna liczba zamordowanych wynosi ponad 76 000.

Grecja

Saloniki

W czasie wkroczenia Niemców w 1941 r. w Grecji mieszkało ponad 70 000 Żydów. Deportacje rozpoczęły się w niemieckiej strefie okupacyjnej, a po kapitulacji Włoch w 1943 r. rozszerzyły się na okupowaną przez nie do tej pory część kraju, do której należały także Kreta, Korfu i Wyspy Egejskie.

Solidarność ludności uratowała życie wielu prześladowanym.

Grecki kościół prawosławny wystawiał fałszywe świadectwa chrztu. Tysiące młodych ludzi uciekło dzięki pomocy ruchu oporu EAM/ELAS na teren wyzwolony.

Z 58 600 Żydów, którzy zostali deportowani do Auschwitz, Treblinki i Bergen-Belsen, przeżyło 2 200. Najstarsza i największa gmina greckich Żydów w Salonikach, która liczyła 50 000 członków, przestała niemal istnieć.

Holandia

Westerbork

W styczniu 1941 r. w Holandii mieszkało 140 245 Żydów, z tego 118 455 obywateli holenderskich, 14 493 uchodźców z Niemiec i 7 297 osób innej narodowości.

Pomiędzy 15 lipca 1942 i 13 września 1944 r. w 102 transportach wywieziono do niemieckich obozów koncentracyjnych i obozów zagłady 107 000 osób. Z tej liczby przeżyło 5 200.

Poza nielicznymi wyjątkami nazwiska zamordowanych są znane. Z 56 550 osób deportowanych do Auschwitz przeżyło 871, z 34 313 osób deportowanych do Sobiboru 19, z 1 700 więźniów Mauthausen przeżył jeden. Ruch oporu uratował około 20 000 osób.

Następne kraje