Dom Konferencji w Wannsee


 

PROTOKÓŁ KONFERENCJI W WANNSEE

20 stycznia 1942

 


 
 
Geheime Reichssache
("
Tajna sprawa państwowa")

 


 

30 egzemplarzy

egzemplarz 16

 

 

Protokol narady

 

 

 

I.          W naradzie dotyczącej ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej, odbytej dnia 20.1.1942 r. w Berlinie, Am Grossen Wannsee Nr. 56-58 wzięli udzial:

 


 

Gauleiter dr. Meyer oraz
Reichsamtsleiter dr. Leibbrandt
 

Reichsministerium für die besetzten Ostgebiete
[Ministerstwo Rzeszy dIa okupowanych obszarów wschodnich]
 

Sekretarz stanu dr. Stuckart
 

Reich Ministry of the Interior
[Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Rzeszy]
 

Sekretarz stanu Neumann
 

Beauftragter für den Vierjahresplan
[Pelnomocnik do spraw planu czteroletniego]
 

Sekretarz stanu dr. Freisler
 

Reich Ministry of Justice
[Ministerstwo Sprawiedliwości Rzeszy]
 

Sekretarz stanu dr. Bühler
 

Office of the Governor General
[Urząd GeneraInego Gubernatora]
 

Podsekretarz stanu Luther
 

Foreign Ministry
[Ministerstwo Spraw Zagranicznych]
 

SS-Oberführer Klopfer
 

Partei-Kanzlei
[Kancelaria Partii]
 

Dyrektor ministerialny Kritzinger


 

Reichskanzlei
[Kancelaria Rzeszy]

 

 

 

 



- 2-

 

 

SS-Gruppenführer Hofmann
 

Rasse- und Siedlungshauptamt
[
Główny Urząd do Spraw Rasowych i Osiedleńczych]
 

SS-Gruppenführer Müller
SS-Obersturmbannführer Eichmann
 

Reichssicherheitshauptamt
[
Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy]
 

SS-Oberführer dr. Schöngarth,
dowódca PoIicji Bezpieczenstwa i SD w
Generalnej Guberni  
 

Security Police and SD
[Policja Bezpieczeństwa i SD]

SS-Sturmbannführer dr. Lange, 
komendant Policji Bezpieczenstwa i SD na generalny
okręg Łotwa, jako zastępca dowódcy Policji
Bezpieczeństwa i SD na Komisariat Rzeszy Ostland.

Security Police and SD
[Policja Bezpieczeństwa i SD]

 

 

II.          Szef Policji Bezpieczeństwa i SD Obergruppenführer SS  Heydrich  oznajmił na wstępie, że marszalek Rzeszy udzielił mu pełnomocnictw odnośnie poczynienia przygotowań do ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej w Europie i zaznaczył, że zwołano tę konferencję w ceIu wyjaśnienia podstawowych probIemów. Wyrażone przez marszałka Rzeszy życzenie przesłania mu zarysu obejmującego organizacyjne, rzeczowe i materialne sprawy związane z ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej w Europie, wymaga uprzedniej wspóInej narady wszystkich zainteresowanych instancji centralnych w celu uzgodnienia linii działania.

 

 

 

 



- 3 -

 

 

          Kierownictwo przy opracowywaniu ostatecznego rozwiązania kwestii zydowskiej, należy centralnie do reichsführera SS i szefa niemieckiej policji (szefa Policji Bezpieczeństwa i SD) bez względu na granice geograficzne.

 

          Szef Policji Bezpieczeństwa i SD złożył następnie krótką reIację o walce prowadzonej dotychczas z tym przeciwnikiem. Najistotniejszymi momentami w niej są:

 

          a/ wyparcie Żydów z poszczegóInych dziedzin życia niemieckiego narodu,

          b/ wyparcie Żydów z przestrzeni życiowej niemieckiego narodu.

 

          W przebiegu realizacji tych dążeń rozpoczęto wzmocnioną i planową akcję przyspieszającą emigrację Żydów z terytorium Rzeszy - co stanowilo jedynie możliwe rozwiązanie tymczasowe.
 

          Na podstawie zarządzenia marszalka Rzeszy utworzono w styczniu 1939 r. centralny urząd państwowy do spraw zydowskiej emigracji, którego kierownictwo powierzono szefowi Policji Bezpieczenstwa i SD. Głównym zadaniem tego urzędu było:

 

          a) podjąċ wszelkie kroki celem  p r z y g o t o w a n i a  intensywniejszej emigracji Żydów,

          b) k i e r o w a ċ  falą emigracyjną,

          c) w  p o s z c z e g ó l n y c h  p r z y p a d k a c h  przyspieszaċ akcję emigracyjną.

 

Celem tych zadań było oczyszczenie w legalny sposób niemieckiej przestrzeni życiowej z Żydów.

 

 

 

 



- 4 -

 

 

       

          Wszystkie instancje zdawały sobie sprawę z minusów, wynikających z takiego forsowania emigracji. Trzeba bylo jednakże z góry zgodziċ się na nie ze względu na brak innych dróg wiodących do rozwiązania.

 

          Kwestia ewakuacji Żydów była problematyczna nie tylko dla strony niemieckiej, również dla krajów, do których fale emigracyjne były planowo skierowane. Rządy poszczególnych krajów podwyższyły opłaty związane z przyjęciem emigrantów, zaostrzono przepisy emigracyjne, ponadto porty były przepełnione. Te i szereg innych czynników utrudniały akcję emigracyjną Żydów. Mimo tego od momentu dojścia Hitlera do władzy do 31. 10.1941 wyemigrowało z Niemiec ok. 537.000 Żydów, w tym:

 

 

od 30.1.1933

z Rzeszy ok. 360.000

od 15.3.1938

z Marchii Wschodniej ok. 147.000

od 15.3.1939

z Protektoratu Czechy Morawy ok.   30.000.

 

 

          Koszty emigracji pokrywali Żydzi indywidualni lub żydowskie organizacje polityczne.Zamożni Żydzi byli zobowiązani opłacić koszty emigracji tych, którzy nie dysponowali wystarczającymi środkami finansowymi, pozwalało to uniknąć pozostania proletariatu żydowskiego na terenie Niemiec.

 

 

 



 

- 5 -

 

 

          Były to ściśle ustalone kwoty, liczone nie tylko w markach niemieckich, ale również w walutach obcych. Żydowskie instytucje finansowe za granicą przesyłały tym w kraju odpowiednie dewizy i tak do 30.10.1941 wpłynęło jako dar z zagranicy łącznie ok. 9.500.000 dolarów. W ten sposób zahamowano odpływ walut obcych z Rzeszy.

 

          Tymczasem Reichsführer SS i szef policji niemieckiej zakazał emigracji Żydów ze względu na niebezpieczeństwo emigracji wojennej oraz ze względu na możliwości państw wschodnich.

 

 

 

III.       Po uprzedniej akceptacji przez führera zastąpiono obecnie emigrację ewakuacją Żydów na Wschód, stanowiącą dalszą możliwośċ rozwiązania problemu.

 

          Akcję tę należy jednakże uważaċ jedynie za tymczasową chociaż w trakcie jej relazicji gromadzi się owo praktyczne doświadczenie, które ma ogromne znaczenie w związku ze zbliżającym się ostatecznym rozwiązaniem kwestii żydowskiej.

 

          W przebiegu realizacji ostatecznego rozwiązania europejskiej kwestii żydowskiej zostanie wziętych pod uwagę 11 milionów Żydów, która to liczba rozdziela się następująco na poszczególne kraje:

 

 

 

 



- 6 -

 

 

 


K r a j
 


Liczba

 
 


A. Rzesza
    Marchia Wschodnia
    Terytoria wschodnie
    Generalna Gubernia
    
Białystok
    
Protektorat Czechy i Morawy
    Estonia             - wol
na od Żydów -
    Ł
otwa
    Litwa
    Belgia
    Dania
    Francja      /    okupowane terytoria
                     /    nieokupowane terytoria
    Grecja
    Holandia
    Norwegia 

B. Bulgaria
    Anglia
    Finlandia
    Irlandia
    
Włochy z Sardynią wł.
       Albania
    Kroacja
    Portugalia
    
Rumunia z Besarabią wł.
    Szwecja
    Szwajcaria
    Serbia
    
Słowacja
    Hiszpania
    Turcja (częśċ
europejska)
    
Węgry
    ZSRR
      Ukraina
      Białorus (z wyłącz.  2.994.684
      Białegostoku)            446.484
                  


131.800
43.700
420.000
2.284.000
400.000
74.200

3.500
34.000
43.000
5.600
165.000
700.000
69.600
160.800
1.300

48.000
330.000
2.300
4.000
58.000
200
40.000
3.000
342.000
8.000
18.000
10.000
88.000
6.000
55.500
742.800
5.000.000
 

 
 


Razem     ponad

 


11.000.000



 


 

 

 



- 7 -

 

 

          Przedstawione dane o ilości Żydów w poszczególnych krajach odnoszą się do Żydów wierzących. Trudno było stwierdzić w inny sposób, kto był Żydem, a kto nie, szczególnie na Węgrzech i w Rumunii, gdzie za określoną sumę można było kupić fałszywe dokumenty.

 

          Znaczny jest wpływ Żydów na terenie ZSRR, w części europejskiej szacunkowo mieszka ok. 5 milionów, w azjatyckiej ok. 1,4 miliona.Żydzi zamieszkujący należącą do Europy część ZSRR procentowo należeli do następujących grup zawodowych:

 

 

     Rolnicy

  9.1%

     Robotnicy

14.8%

     Zatrudnieni w handlu

20.0%

     Urzędnicy

23.4%

     Wykonujący zawody wolne

32.7%

 

 

          W przebiegu realizacji ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej należy użyċ Żydów do pracy na Wschodzie pod odpowiednim kierownictwem i w odpowiedni sposb. Ujęci w duże kolumny robocze z uwzględnieniem separacji obu plci, zostaną zdolni do pracy Żydzi skierowani na te terytoria w celu budowy dróg; przez naturalną eliminację odpadnie przy tym oczywiście duża ich częśċ.

 

 

 

 



- 8 -

 

 

          Pozostałych należy poddaċ odpowiedniemu traktowaniu, gdyż będzie to bezsprzecznie najbardziej odporna częśċ, wyselekcjonowana na naturalnej drodze; w razie uwolnienia nalełaloby ją uważaċ za zalążek nowej żydowskiej odbudowy (czego nas uczy historia).

 

          W trakcie praktycznej realizacji ostatecznego rozwiązania zostanie Europa przeszukana z Zachodu na Wschód. Przede wszystkim należy dokonaċ tego na terytoriach Rzeszy z protektoratem Czechy i Morawy wlącznie - chociażby ze względu na kwestię mieszkaniową i inne konieczności spoleczno-polityczne.

 

          Ewakuowani Żydzi będą stopniowo umieszczani w tzw. gettach przejściowych, skąd w dalszym ciągu przetransportuje się ich na Wschód.

 

          Ważnym założeniem przy przeprowadzaniu ewakuacji w ogóle jest - według dalszych słów obergruppenführera SS   Heydricha  - dokładne ustalenie wchodzącego w grę kręgu osób.

 

          Żydzi w wieku ponad 65 lat nie mają byċ ewakuowani, lecz przetransportowani do getta dla starców, na które przewidziany jest Teresin.

 

          Obok tych roczników - a w Rzeszy i w Marchii Wschodniej okolo 30% z pośród 280.000 Żydów zamieszkałych tam w dniu 31.X.1941 r. liczy ponad 65 lat - zostaną umieszczeni w żydowskich gettach dIa starców ciężko poszkodowani żydowscy inwalidzi wojenni oraz Żydzi odznaczeni orderami wojennymi (Żelazny Krzyż I. kl.).

 

 

 

 



- 9 -

 

 

Tego rodzaju należyte rozwiązanie pozwoli uniknąċ za jednym zamachem licznych interwencji.

 

          Rozpoczęcie się poszczególnych akcji ewakuacyjnych będzie w dużym stopniu uzależnione od rozwoju sytuacji wojennej. Co się tyczy rozpracowania sprawy osteczanego rozwiązania kwestii zydowskiej na okupowanych przez nas i znajdujących sie  w naszej strefie wpływów terytoriach europejskich wysunięto projekt, aby odnośni fachowcy Ministerstwa Spraw Zagranicznych odbyli naradę z odnośnym referentem Policji Bezpieczenstwa i SD.

 

          Słowacja i Kroacja nie stanowią w tym względzie większego problemu, ponieważ główne kwestie dotyczące ewakuacji zostały tam wyjaśnione. Również w Rumunii jest pełnomocnik odpowiedzialny za ewakuację Żydów. Konieczne jest w najbliższym czasie obsadzenie stanowiska referenta do kwestii żydowskiej przy rządzie węgierskim. Aby rozwiązać tę kwestię we Włoszech Obergruppenführer  Heydrich  uważa za wskazaną współpracę szefów policji odpowiedzialnych za ewakuację.

 

         We Francji, zarówno w części okupowanej jak i nie okupowanej, nie przewiduje się większych  komplikacji w przeprowadzeniu akcji ewakuacyjnej.

 

          Podsekretarz stanu  Luther  uważa, że w krajach północnych mogą wyniknąć utrudnienia w akcji ewakuacyjnej, dlatego zaleca tymczasowe opóźnienie jej.


 

 

 



- 10 -

 

 

          W grę wchodzi niewielka relatywnie liczba Żydów, więc opóźnienie to na pewno nie spowoduje wiąkszych problemów.

 

          Urząd do Spraw Emigracji w Europie południowo-wschodniej i zachodniej nie przewiduje trudności w akcji ewakuacyjnej.

 

          Gruppenführer SS  Hofmann  zamierza wydelegować na Węgry referenta z ramienia Urzędu do Spraw Rasowych i Wysiedleńczych, którego zadaniem będzie ogólne zapoznanie się z sytuacją. Referent ten będzie oficjalnie tymczasowo zajmował stanowisko pomocnika przy Attache’ policji.

 

 

 

IV.          Rozwiązanie kwestii żydowskiej oparte będzie na Ustawach Norynberskich, przy czym istotnym punktem jest ostateczne rozstrzygnięcie problemu mieszańców i małżeństw mieszanych.

 

          Szef Policji Bezpieczeństwa i SD powołując się na pismo dyrektora ministerialnego Kancelarii Rzeszy wyjaśnia następujące punkty:

 

 

1)   Mieszańcy pierwszego stopnia

 

          W rozstrzyganiu kwestii zydowskiej mieszańcy pierwszego stopnia  traktowani są jak Żydzi.

 

 

 

 



- 11 -

 

 

Wyjątek stanowią:

 

a)

Mieszańcy pierwszego stopnia pozostający w związku małżeńskim z przedstawicielem rasy aryjskiej i mający w tym związku dzieci (mieszańcy drugiego stopnia).Mieszańcy drugiego stopnia  traktowani są jak członkowie rasy aryjskiej.

b)

Mieszańcy pierwszego stopnia, którzy przez wyższe instancje partii i państwa z określonych względów

zaliczani są do wyjątków. Przy czym każdy taki przypadek zostanie ponownie wnikliwie przeanalizowany i nie

jest wyklczone, że zapadnie nowa decyzja ( nie koniecznie na korzyść mieszańca)


 

          Warunkiem zaliczenia do grupy wyjątków są zasługi danego mieszańca (nie zasługi rodziców bądź małżonka krwi aryjskiej).

 

          Każdy mieszaniec pierwszego stopnia wykluczony z akcji ewakuacyjnej  poddany zostanie sterylizacji. Ma to na celu przeciwdziałanie narodzinom nowych pokoleń mieszańców i ostateczne oczyszczenie z nich narodu niemieckiego. Poddanie się sterylizacji jest dobrowolne, ale jest ono warunkiem pozostania na terenie Rzeszy Niemieckiej.

 

Wysterylizowany „mieszaniec” jest następnie zwolniony z wszelkich ustaleń, którym dotychczas podlegał.

 

 

 

2)   Mieszańcy drugiego stopnia

 

          Mieszańcy drugiego stopnia traktowani są w zasadzie jak członkowie rasy aryjskiej. Jedynie w następujących przypadkach zaliczani są do rasy żydowskiej:

 

 

 

 



- 12 -

 

 

a)

gdy pochodzą z rodzin, gdzie zarówno ojciec jak i matka są mieszańcami,

b)

gdy ich charakterystyczny wygląd zewnętrzny wyraźnie wskazuje na to , że dany mieszaniec drugiego stopnia jest Żydem,

c)

gdy szczególnie negatywna opinia władz policyjnych i politycznych daje dowód na to, że mieszaniec drugiego stopnia przez swój stan emocjonalny i zachowanie zalicza się do Żydów.

 

 

          Nie dopuszcza sią wyjątków od wyżej wymienionych przypadków, nawet gdy mieszaniec drugiego stopnia wstąpił w związek małżeński z członkiem rasy aryjskiej.

 

 

 

3)   Małżeństwa między Żydami i przedstawicielami rasy aryjskiej.

 

          Należy wnikliwie przeanalizować każdy przypadek i rozważyć, czy żydowski małżonek/małżonka ma zostać objęty(a) akcją ewakuacyjną bądź czy przez wzgląd na skutki takiej decyzji dla krewnych niemieckiej krwi mieszańca powinien on zostać skierowany do getta.

 

 

 

4)   Małżeństwa między mieszańcami pierwszego stopnia i przedstawicielami rasy aryjskiej.

 

               a) bezdzietne

 

          W przypadku małżeństw bezdzietnych mieszaniec pierwszego stopnia objęty jest akcją ewakuacyjną lub skierowany do getta (podobne postępowanie w przypadku małżeństw Żydów z przedstawicielami rasy aryjskiej; patrz p.3) 

 

 

 

 



- 13 -

 

 

           b)  małżeństwa z dziećmi
 

          Dzieci pochodzące z tych małżeństw są mieszańcami drugiego stopnia. Jeśli dzieci te uznane są za Żydów, podlegają ewakuacji wraz z mieszańcem pierwszego stopnia bądź zostają skierowane do getta. W przypadku, gdy dzieci te są uznane za pełnych Niemców, nie są objęte ewakuacją i zostają oddzielone do mieszańca pierwszego stopnia.
 

 

 

      5)   Małżeństwa pomiędzy dwoma mieszańcami pierwszego stopnia lub mieszańcem pierwszego stopnia i Żydem.

 

Małżeństwa te, wraz z dziećmi, traktowane są jak Żydzi, dlatego objęte są akcją ewakuacyjną bądź skierowane do getta

 

 

 

6)   Małżeństwa pomiędzy mieszańcem pierwszego stopnia i mieszańcem drugiego stopnia.

 

Małżonkowie bez względu na to, czy posiadają dzieci czy nie, objęci są ewakuacją lub skierowani do getta. Dzieci pochodzące z tych małżeństw zgodnie z zasadami rozróżniania ras uznane są za Żydów. Wykazują zdecydowanie więcej cech rasy żydowskiej niż mieszańcy drugiego stopnia.

 

 

          Gruppenführer SS  Hofmann  jest zdania, że sterylizacja jest doskonałym rozwiązaniem na szeroką skalę. Tym bardziej, że mieszaniec stojąc przed wyborem

 

 

 

 



- 14 -

 

 

ewakuacji bądź sterylizacji, na pewno wybierze to drugie.

 

          Sekretarz stanu dr  Stuckart  stwierdza, że w praktyce wyżej wymienione możliwości oczyszczenia narodu niemieckiego z mieszańców wiążą się z wieloma czynnościami administracyjnymi. Uwzględniając fakty biologiczne zaproponował przymusową sterylizację [dr Stuckart].

 

          Aby uprościć problem małżeństw mieszanych należy rozważyć różne możliwości, które miałyby za cel ustawowe unieważnienie takich małżeństw. 

 

          Sekretarz stanu  Neumann  oświadczył odnośnie zagadnienia wpływu ewakuacji Żydów na życie gospodarcze, że Żydzi zatrudnieni w zakładach ważnych z punktu widzenia produkcji wojennej nie mogą byċ ewakuowani, dopóki nie ma dIa nich zastępstwa.

 

          Obergruppenführer SS  Heydrich  zwrócił uwagę na to, że Żydzi ci zgodnie z zaakceptowanymi przez niego wytycznymi, dotyczącymi przeprowadzenia będących obecnie w toku akcji ewakuacyjnych - i tak nie zostaliby ewakuowani.

 

          Sekretarz stanu dr  BühIer  stwierdził, że Generalna Gubernia byłaby zadowolona, gdyby od niej rozpoczęto rozwiązywanie tego problemu, gdyż tutaj problem transportu nie jest skomplikowany i wzgląd

 

 

 

 



- 15 -

 

 

na zatrudnienie nie hamowałby przebiegu tej akcji. Należałoby usunąċ Żydów z terytorium Generalnej Guberni jak najszybciej, bo właśnie tutaj Żyd stanowi duże niebezpieczeństwo jako nosiciel epidemii i poza tym wywołuje stale zaburzenia w gospodarczej strukturze kraju z powodu ciągłego uprawiania pokątnego handlu. Zresztą wsród około 2,5 miliona Żydów wchodzących w rachubę, większośċ jest niezdolna do pracy.

 

          Sekretarz stanu dr  BühIer  stwierdził w dalszym ciągu, że kierownictwo przy opracowywaniu rozwiązania kwestii żydowskiej w Generalnej Guberni należy do szefa Policji Bezpieczeństwa i SD i że w swoich pracach będzie on wspomagany przez władze Generalnej Guberni. [Bühler] miałby tylko jedną prośbę - by kwestia żydowska na tym terytorium została jak najszybciej rozwiązana.

 

          Na zakończenie omówiono różnego rodzaju możliwe drogi wiodące do rozwiązania przy czym zarówno gauleiter dr  Meyer  jak i sekretarz stanu dr  BühIer  byli zdania, aby w toku realizacji ostatecznego rozwiązania dokonywaċ od razu na odnośnych terytoriach samodzielnie pewnych przygotowań, starając się jednakże o niewywoływanie zaniepokojenia wśród ludności.

 

          Konferencję zakończyl szef Policji Bezpieczeństwa i SD zwracając się do uczestników narady z prośbą, aby okazywali mu odpowiednią pomoc w jego pracach nad rozwiąniem tego problemu.

 

 


© Dom Konferencji w Wannsee, Berlin

 
 
homepage